Naar overzicht

Op het breukvlak van een nieuw verhaal

23 maart 2020 - 4 min. leestijd
Beerd Beukenhorst
Speech Republic Coach

De wereld verandert continu, maar soms zijn er momenten dat het ineens heel snel lijkt te gaan. Dat de wereld die we dachten te kennen – met bekende veiligheden en onveiligheden – ineens anders aanvoelt. Dat ons eigen verhaal over onze directe leefwereld opnieuw getest wordt. 

Voor mij was dat punt toen ik naar de persconferentie van Rutte keek op vrijdag 13 maart. De week daarvoor hoorde ik een gestaag aanzwellende stroom berichten over het coronavirus, die ik nog allemaal in een redelijk geruststellend, bekend verhaal kon plaatsen. Een verhaal dat niet perse waar hoeft te zijn, maar wel onderdeel is van hoe ik en waarschijnlijk veel anderen (grotendeels onbewust) naar de wereld kijken. Een verhaal over hoe dit soort plagen vooral elders in de wereld voor problemen zorgen. Over hoe onze gezondheidszorg één van de beste in de wereld is en dit soort uitdagingen aan kan. En over misschien wel de grootste onbewuste misvatting in dit verhaal: hoe mijn eigen vrienden en familie hier vast niet serieus door geraakt zouden worden…

Ik raakte die vrijdag niet ineens in paniek. Mijn voorraad wc-papier levert me geen stress op. Maar ik realiseerde me wel dat er belangrijke delen in mijn verhaal over de wereld onvolledig waren of het verkeerde perspectief hadden. Het klopte niet meer helemaal, en dat voelt onrustig. 

Het gevoel herinnerde ik van andere momenten. Collectieve momenten als de val van de Muur of 9/11, waarin in één klap mijn wereldbeeld van de dag daarvoor niet meer opging. Maar ook individueel, bijvoorbeeld bij de geboorte van mijn kinderen of de dood van naasten, momenten waarop ik fundamenteel anders ging kijken naar mezelf en de wereld om me heen. 

Wetenschappers als Daniel Kahneman en Nick Chater vertellen dat ons brein de hele dag verhalen maakt van onze zintuiglijke en feitelijke observaties. Het pakt een handjevol feiten en weeft het aan elkaar met oorzaak-gevolg relaties en diepere betekenis. Die verhalen dienen om ons een gevoel van grip en consistentie op de wereld om ons heen te geven. 

Maar die vrijdag was die consistentie er niet meer. Want ik realiseerde me deze effecten langer kunnen duren dan we wensen – met onvoorspelbare gevolgen. Dat het aantal intensive care plekken simpelweg beperkt is, net als het aantal uren dat het beschikbare aantal zorgverleners kan werken. Dat onze systemen robuust zijn, maar niet onverslaanbaar. En terwijl ik dit tik hoor ik het nieuws dat we drie weken op slot gaan, met nog meer onzekerheid tot gevolg…

Als het verhaal niet meer klopt, worden we onrustig. En onrust leidt altijd tot verandering. 

We worden nu collectief gedwongen om te pauzeren en weer met andere ogen naar de wereld om ons heen te kijken. Want wat wordt het nieuwe verhaal? Hoe willen we de nieuwe feiten en inzichten opnieuw gaan ordenen in ons hoofd? 

Wordt dat een verhaal waarin we met nog meer angst en achterdocht naar de ander gaan kijken? Of eentje waarin we bewust zijn gemaakt hoezeer ons individuele handelen invloed heeft op onze hele samenleving? Waarin Italianen samen zingen op de balkons en wildvreemden hulp aanbieden aan elkaar? 

Ik stel geen wensdenken voor of gedwongen positief denken – integendeel. Het is eerder een oproep aan iedereen individueel om, op basis van de nieuwe feiten en perspectieven die we de afgelopen dagen hebben gekregen, een aangepast verhaal over de wereld te gaan vertellen waar we beter, sterker en wijzer van worden. Een verhaal dat een nieuw inzicht geeft over de dingen die van waarde zijn, dat zowel waar is én helpt. Een verhaal dat je individueel een nieuw overzicht geeft over wat je belangrijk vindt. Een verhaal dat richting geeft over hoe jij en wij allemaal onze toekomst willen inrichten, welke acties we dan moeten ondernemen en hoe we elkaar daarnaartoe kunnen helpen. Dan maken we met zijn allen gebruik van de transformerende kracht van een nieuw verhaal, zoals we dat uit de geschiedenis zo goed kennen. 

 

Magiemoment

Ontvang elke maand inspiratie voor magische communicatie in je mailbox.
We sturen alleen nuttige e-mails, beloofd!

Wij vinden spam ook vervelend en zullen niet meer dan één keer p.w. uitzenden.