Naar overzicht

Werken met zenuwen

14 maart 2016 - 5 min. leestijd
Monique

Actie

Dit is het moment

Zometeen gaat het beginnen: jouw presentatie, speech of pitch. Ook de zenuwen komen op. Misschien waren die er gisteravond al, waardoor je niet in slaap kon komen. Of zelfs vorige week al?

‘Voor een groep spreken? Ik ga nog liever dood’

Angst om te spreken voor een groep is één van de meest voorkomende angsten. Uit veel onderzoeken komt angst voor spreken in het openbaar bovenaan de lijst te staan met dingen waar mensen het meest bang voor zijn. Naast spreekangst zijn andere hoog genoteerde angsten bijvoorbeeld vliegangst of angst om dood te gaan. Waarom zijn die angsten en zenuwen er? Wat doen ze met je? De vraag die mij als Speech Republic Coach en ervaringsdeskundige nog het meest fascineert is: hoe ga je ermee om?

Auditie

Toen ik als actrice werkte, was ik bloednerveus voor elke auditie. Ik kreeg geen hap door m’n keel, had een knoop in m’n maag en mijn gedachten maakten overuren. Eén keer – voor de hoofdrol in de musical ‘Dirty Dancing’ – was ik zo nerveus dat ik de avond ervoor maar niet in slaap kon komen: ‘Oh nee, als ik niet slaap, ben ik morgen niet uitgerust en lever ik vast een heel slechte prestatie af’. Door zulke gedachten kon ik vervolgens al helemaal niet meer in slaap komen. De dag erna stond ik doodmoe en stijf van de zenuwen tegenover de auditiecommissie. Geen zin kwam soepel uit m’n mond, mijn ingestudeerde dansroutine was houterig en de aanwijzingen van de regisseur kwamen amper binnen. Een ‘self fulfilling prophecy’ of pure wetenschap?

Fight or Flight

Als je voor een spannende uitdaging staat – of het nu je rij-examen of een speech voor 1000 man is – geven je hersenen een seintje aan je nieren dat er een ‘spannende situatie’ aankomt. De bijnieren produceren vervolgens adrenaline. De adrenaline zorgt ervoor dat je hartslag omhoog gaat, je pupillen zich verwijden en dat er meer bloed naar je spieren gepompt wordt. Dit doet je lichaam ook bij dreigend gevaar. Je spijsvertering wordt stil gelegd (dat is namelijk minder hard nodig op het moment dat je weg moet rennen voor een leeuw), de bloedvaten rond je maag sluiten zich af, wat zorgt voor die knoop in je maag. Je bent in ‘vecht of vlucht’-modus.

Degene die vlucht zegt af, schuift een collega naar voren om dat project te presenteren, verschuilt zich achter het katheder of duikt helemaal in de powerpoint presentatie. Wie vecht, gaat in gevecht met zichzelf, de zenuwen of het publiek (ik weet niet wat erger is).

Straks word ik gelynched

Je voelt je dus niet helemaal veilig als je op het podium gaat staan. Dat is evolutionair gezien eigenlijk ook wel logisch: wie gaat er nu ongewapend en onbeschermd voor een groep potentiële vijanden staan? De mogelijkheid bestaat natuurlijk dat het publiek jou afwijst. “Straks word ik gelynched” zei een mannelijke spreker, die een speech moest houden voor 100 hoogopgeleide vrouwen, ooit. Hoe overtuig jij dan jouw hersenen, dat als je deze presentatie verknalt, je het heus wel overleeft?

Dit is waar de wetenschap ophoudt en de ervaringskunde begint. Hier zijn een aantal verschillende manieren die onze sprekers (en mijzelf!) helpen om meer te ontspannen in spannende situaties:

  1. Wat je ook doet, ga niet met de zenuwen in gevecht. Je kunt deze fysiologische reactie niet ‘wegsturen’ met je gedachten. ‘Die zenuwen moeten weg’ is hét signaal voor je hersenen om nog meer adrenaline aan te laten maken. Voel juist die vlinders in je buik en kijk of de zenuwen misschien nog erger mogen worden (ja, echt!). Realiseer je ook dat zenuwen op zich goed zijn: een teken van respect voor je publiek.
  2. Bedenk in je voorbereiding waar je het voor doet. Het antwoord ‘om te bewijzen dat ik…’, helpt niet. Bedenk juist welk verschil je met jouw speech wil maken in de leefwereld van je publiek. Vanuit welke waarden wil je jouw verhaal vertellen? Zo creëer je een missie en heb je als doel je publiek iets te geven in plaats van alleen te vechten tegen de zenuwen. Zo sta je er al heel anders. Zij zijn niet jouw vijanden. Zij zijn de mensen die jou gaan helpen.
  3. Kijk je publiek zoveel mogelijk aan. Vooral als je door stress reageert met ‘vluchten’, kan dit heel spannend en haast tegen-intuïtief voelen. Maar kijk die ‘leeuw’ recht in zijn ogen aan en je zal zien dat het geen leeuw is, maar een publiek waarin op z’n minst een paar mensen jou goed gezind zijn. Zoek die mensen op met je ogen en vertel je verhaal echt aan hen, alsof je met ze in de kroeg zit.

Ga kijken of dit ook voor jou werkt en ontwikkel je eigen manier van omgaan met zenuwen. En als je iets hebt gevonden dat werkt, deel het dan met ons en met de wereld. Zo help je een ander met zijn eigen spannende moment en aan een betere nachtrust.

Beeld: Silvando Ferreira

Magiemoment

Ontvang elke maand inspiratie voor magische communicatie in je mailbox.
We sturen alleen nuttige e-mails, beloofd!

Wij vinden spam ook vervelend en zullen niet meer dan één keer p.w. uitzenden.